25 czerwca w Centralnym Przystanku Historia IPN w Warszawie odbyła się konferencja historyczna „Geopolityczne konsekwencje Powstania Styczniowego”, zorganizowana przez Towarzystwo Ochrony Pamięci Powstańców Styczniowych 1863. Było to drugie w tym roku wydarzenie konferencyjne Towarzystwa poświęcone historii i dziedzictwu Powstania Styczniowego.
Powstanie Styczniowe najczęściej postrzegamy jako dramatyczny zryw o odzyskanie niepodległości oraz próbę emancypacji różnych grup społecznych i budowania nowoczesnego Narodu Polskiego. Pamiętamy o dziesiątkach tysięcy poległych powstańców, o zesłaniach na Syberię, konfiskatach majątków, kasacie klasztorów i represjach wobec duchowieństwa. To jednak tylko część historii.
Podczas konferencji zwrócono uwagę na znacznie szerszy, ponadregionalny wymiar Powstania Styczniowego oraz jego wpływ na sytuację polityczną i geopolityczną XIX-wiecznej Europy i świata.
Prelegenci podejmowali między innymi zagadnienia dotyczące wpływu Powstania Styczniowego na kondycję Imperium Rosyjskiego, przemiany polityczne w Europie Środkowo-Wschodniej, rozwój świadomości narodowej innych narodów oraz przemiany zachodzące w ówczesnym układzie mocarstw.
Jednym z istotnych tematów była również kwestia konsekwencji ekonomicznych powstania dla Rosji i ich związku z późniejszymi wydarzeniami międzynarodowymi, w tym sprzedażą Alaski Stanom Zjednoczonym. Analizowano także znaczenie polskiego doświadczenia powstańczego dla narodów Kaukazu oraz procesów narodotwórczych zachodzących w różnych częściach imperium rosyjskiego.
W konferencji uczestniczyli wybitni badacze historii XIX wieku. Swoje referaty wygłosili m.in. prof. Jacek Legieć z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, prof. Artur Górak i prof. Marek Kornat z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, dr hab. Mariusz Kulik z Instytutu Historii PAN oraz Adam Siwek, Dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN.
potkanie stało się okazją nie tylko do przedstawienia wyników badań naukowych, ale również do spojrzenia na Powstanie Styczniowe z perspektywy wykraczającej poza historię samej insurekcji. Dyskusja pokazała, że wydarzenia lat 1863–1864 oddziaływały na procesy polityczne, społeczne i narodowe, których konsekwencje były widoczne jeszcze przez wiele kolejnych dziesięcioleci.
Konferencja „Geopolityczne konsekwencje Powstania Styczniowego” była kolejnym przedsięwzięciem Towarzystwa Ochrony Pamięci Powstańców Styczniowych 1863, którego celem jest przypominanie nie tylko o bohaterach i ofiarach powstania, ale również o jego długofalowym znaczeniu dla historii Polski, Europy i świata.
Powstanie Styczniowe nie było jedynie zamkniętym rozdziałem polskiej historii. Jego konsekwencje sięgały znacznie dalej – wpływając na kształtowanie się narodów, relacje między mocarstwami i geopolityczny układ Europy Środkowo-Wschodniej.
